Γιατί η Βρετανία είναι το πιο οφθαλμοφανές θύμα της πολιτικής κρίσης στην Ελλάδα

eu-britain
Διαβάστε επίσης

Αν υποθέσουμε ότι έχει υπάρξει κάποια πολιτική μετάδοση της ελληνικής κρίσης, το πιο οφθαλμοφανές θύμα φαίνεται πως είναι το Ηνωμένο Βασίλειο, σχολιάζει ο Simon Nixon.

Στην Ισπανία, την Πορτογαλία και την Ιρλανδία, οι οποίες θεωρούνται πιο ευάλωτες, η υποστήριξη στα κόμματα της άκρας αριστεράς φαίνεται πως έχει πάρει την κατιούσα, καθώς το κόστος από την μικροπολιτική της Αθήνας έχει γίνει εμφανές. Στην Ισπανία οι Podemos, που προηγούνταν στις κάλπες με 28% τον Ιανουάριο έχουν πέσει στο 15%. Στην Ιρλανδία το Σιν Φέιν έχει δει επίσης μείωση των ποσοστών του.

Όμως, στο Ηνωμένο Βασίλειο, η παράδοση της Ελλάδας στους πιστωτές της φαίνεται πως λειτούργησε ως πηγή έμπνευσης και όχι ως μια προειδοποιητική ιστορία για πολλούς αριστερούς. Η αξιωματική αντιπολίτευση του Εργατικού Κόμματος είναι σε αναταραχή μετά από μια δημοσκόπηση την περασμένη εβδομάδα, που έδειξε ότι ο Τζέρεμι Κόρμπιν, μέχρι τώρα ένα απλό μέλος του κόμματος που βρισκόταν στη σκιά, είναι πιθανό να κερδίσει την ηγεσία του κόμματος, βασισμένος σε μια άκρα αριστερή πλατφόρμα αντι-λιτότητας σε ένα κύμα ενθουσιασμού από τα λαϊκά μέλη. Μια νίκη του Κόρμπιν θα αψηφούσε φαινομενικά την εκλογική λογική. Πριν από έντεκα εβδομάδες οι Εργατικοί υπέστησαν συντριπτική ήττα στις εκλογές, κυρίως γιατί οι ψηφοφόροι θεωρούν ότι ήταν πολύ αριστεροί. Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι ο λαός τιμώρησε τους Εργατικούς για την έλλειψη μιας αξιόπιστης οικονομικής πολιτικής, την ρητορική τους ενάντια στις επιχειρήσεις και την άρνησή τους να αναγνωρίσουν τα λάθη τους στην πορεία προς την οικονομική κρίση.

Πολλοί ανώτεροι ηγέτες του κόμματος είχαν την ελπίδα ότι ο ανταγωνισμός για την ηγεσία θα είναι μια ευκαιρία για να κάνουν οι Εργατικοί ειρήνη με τους ψηφοφόρους και να επιστρέψουν στην κεντρώα ατζέντα του πιο επιτυχημένου εκλογικά ηγέτης τους, Τόνι Μπλερ. Οι Εργατικοί φαίνεται πως στρέφονται προς την ακριβώς αντίθετη κατεύθυνση, κάτι που αντανακλά εν μέρει την ποιότητα των αντιπάλων του Κόρμπιν, τριών πολιτικών καριέρας λίγο-πολύ, με τη συνηθισμένη προτίμηση στα κενά κλισέ. Αλλά αντανακλά επίσης τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν όλα τα ευρωπαϊκά κεντροαριστερά κόμματα στην προσπάθεια τους να εκφράσουν μια απάντηση στις προκλήσεις του 21ου αιώνα: την ανάγκη να μειωθεί το υψηλό δημόσιο χρέος και τα ελλείμματα, το οποίο με τη σειρά του σημαίνει μείωση της επιβάρυνσης των μη βιώσιμων συνταξιοδοτικών συστημάτων, της υπερ-γενναιόδωρης κοινωνικής πρόνοιας και της υπερβολικής φορολογίας και γραφειοκρατίας που πνίγει τις ιδιωτικές επιχειρήσεις και παρεμποδίζει τη δημιουργία θέσεων εργασίας.

Στο Ηνωμένο Βασίλειο, όπως και αλλού στην Ευρώπη, η αριστερά έχει εδώ και καιρό χωριστεί ανάμεσα σε μια σοσιαλιστική πτέρυγα που ευνοεί την εθνικοποίηση και ένα σημαντικό ρόλο για το κράτος και τα συνδικάτα στην οικονομία, αλλά και μια κοινωνική δημοκρατική πτέρυγα που συμφιλιώνεται με τις ιδιωτικές επιχειρήσεις και την ελεύθερη αγορά, όπως η κότα με τα χρυσά αυγά που το κράτος μπορεί να αναδιανείμει. Υπό την οπτική του Μπλερ, τα χρυσά αυγά συσσωρεύτηκαν χάρη στις τεράστιες ροές κεφαλαίων σε αυτό που οι επικριτές υποστηρίζουν ότι είναι ένας ανεπαρκώς ρυθμιζόμενος χρηματοπιστωτικός τομέας στο Ηνωμένο Βασίλειο, επιτρέποντας στους σοσιαλδημοκράτες μια εύκολη υπεροχή έναντι των σοσιαλιστών. Η εκρηκτική άνοδος των φορολογικών εσόδων χρηματοδότησε μια αύξηση 26% του αριθμού των δημοσίων υπαλλήλων, ενώ ο λογαριασμός για την πρόνοια για τα άτομα σε ηλικία εργασίας εκτοξεύθηκε κατά 62% μεταξύ του 1997 και του 2008, κυρίως για να χρηματοδοτήσει ένα πολύπλοκο νέο σύστημα οφειλών φόρου που μέχρι το τέλος της περιόδου των Εργατικών είχε ανεβάσει τα εισοδήματα του 90% των οικογενειών.

Η Βρετανία τώρα παλεύει με αυτήν την κληρονομιά. Παρά τη φήμη της τρέχουσας κυβέρνησης για τη λιτότητα, το Ηνωμένο Βασίλειο πέρυσι είχε ένα έλλειμμα προϋπολογισμού 90 δις λιρών, που ισοδυναμεί με το 5% του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος, ενώ η κοινωνική πρόνοια αντιπροσωπεύει σχεδόν το ένα τρίτο του συνόλου των δημόσιων δαπανών. Το Ηνωμένο Βασίλειο αντιστοιχεί σε μόλις το 1% του παγκόσμιου πληθυσμού, το 4% του πλούτου του, αλλά και στο 7% των δαπανών πρόνοιας, σημείωσε ο υπουργός Οικονομικών Τζορτζ Όσμπορν την περασμένη εβδομάδα, απηχώντας συνειδητά την περίφημη παρατήρηση της Γερμανίδας Καγκελαρίου Άνγκελα Μέρκελ, ότι η Ευρώπη αντιπροσωπεύει το 7% του παγκόσμιου πληθυσμού, το 25% του πλούτου της και το 50% του συνόλου των δαπανών κοινωνικής πρόνοιας.

Στο προηγούμενο Κοινοβούλιο, η κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου έκανε μια αρχή για τη μεταρρύθμιση του συστήματος κοινωνικής πρόνοιας, συμπεριλαμβανομένης της κατάργησης των ανωμαλιών που επέτρεπαν σε ορισμένα μη εργάσιμα νοικοκυριά να «κερδίζουν» πολλαπλάσια οφέλη του μέσου εθνικού εισοδήματος, ενισχύοντας έτσι τα κίνητρα για εργασία και συμβάλλοντας στην θεαματική πτώση της ανεργίας στο Ηνωμένο Βασίλειο.

Τώρα, ο Όσπορν προχωρά με μια ακόμη πιο ριζοσπαστική ατζέντα με σκοπό να μειώσει το λογαριασμό κοινωνικής πρόνοιας, ενώ εισάγει νέα μέτρα για να ενθαρρύνει τις επιχειρήσεις να επενδύσουν και να πληρώνουν υψηλότερους μισθούς. Τα μεταρρυθμιστικά σχέδια κοινωνικής πρόνοιας του Όσμπορν, σε συνδυασμό με μια δημόσια αναθεώρηση των δαπανών που θα μπορούσαν να οδηγήσει σε μείωση κάποιων περιφερειακών προϋπολογισμών κατά 40%, έχουν διασπάσει τους Εργατικούς. Όταν η προσωρινή ηγεσία του κόμματος την περασμένη εβδομάδα υποστήριξε ότι οι βουλευτές θα πρέπει να στηρίξουν ορισμένες από τις μεταρρυθμίσεις της κυβέρνησης, αντιμετώπισε μια σημαντική εξέγερση που περιλάμβανε τρεις από τους τέσσερις υποψηφίους για την ηγεσία.

Αντιμετωπίζοντας μια ισχυρή εθνικιστική και λαϊκιστική πρόκληση στην εργατική τάξη της ενδοχώρας από το Κόμμα Ανεξαρτησίας του Ηνωμένου Βασιλείου και το Σκωτικό Εθνικό Κόμμα, οι Εργατικοί σέρνονται σε μια όλο και πιο λαϊκίστικη κατεύθυνση. Η ειρωνεία είναι ότι το Εργατικό Κόμμα στο Ηνωμένο Βασίλειο κάνει τη στροφή του προς τα αριστερά την ίδια στιγμή που τα κόμματα της ευρωζώνης και οι ψηφοφόροι φαίνεται να αναγνωρίζουν τη ματαιότητα του να αντιστέκονται στις μεταρρυθμίσεις του δημόσιου τομέα. Ο γάλλος Πρόεδρος Φρανσουά Ολάντ, έχοντας κερδίσει τις εκλογές του 2012 σε μια σοσιαλιστική πλατφόρμα, αναγκάστηκε σε μια δραματική στροφή πέρυσι και πλέον αποφάσισε να κυβερνήσει ως σοσιαλδημοκράτης. Στην Ιταλία, ο πρωθυπουργός Ματέο Ρέντσι αψηφά την αριστερή πτέρυγα του κόμματός του για τις περικοπές των δαπανών, τη μεταρρύθμιση του δημόσιου τομέα και τη μείωση των φόρων.

Ακόμη και στην Ελλάδα, υπάρχουν κάποιες πρώιμες ενδείξεις ότι ο πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας είναι έτοιμος να κάνει μια παρόμοια στροφή. Δικαιολογώντας μερικές από τις μεταρρυθμίσεις που απαιτούνται από τους πιστωτές της κυβέρνησης, παραδέχθηκε ότι δεν υπάρχει τίποτα προοδευτικό στο να επιτρέπει την πρόωρη συνταξιοδότηση. Θα μπορούσε να προσθέσει ότι δεν υπάρχει τίποτα προοδευτικό στο να συσσωρεύει καταπιεστικούς φόρους σε έναν πολιορκούμενο ιδιωτικό τομέα για τη χρηματοδότηση συντάξεων μη χρηματοδοτούμενων από τον δημόσιο τομέα, όταν η ανεργία των νέων ανέρχεται στο 50%, ή τη διατήρηση των προνομίων κάποιων μυημένων κερδοσκόπων που κρατούν τις τιμές των καθημερινών αγαθών τεχνητά υψηλές.

Πράγματι, υπάρχει αναμφισβήτητα ελάχιστη προοδευτικότητα στο μεγαλύτερο μέρος της ατζέντας αντι-λιτότητας της ευρωπαϊκής άκρας, η οποία ενδιαφέρεται λιγότερο για τη δημοσιονομική πολιτική και ασχολείται περισσότερο με τη διατήρηση τους τρέχοντος μεγέθους της πολιτείας. Αλλά η ελληνική κρίση έχει αποδείξει το πολύ υψηλό κόστος για τη συνέχιση αυτών των πολιτικών εντός της ευρωζώνης, ένα μάθημα που ορισμένοι βρετανοί αριστεροί σαφώς αισθάνονται ελεύθεροι να αγνοούν.

Παλαιότερα άρθρα: