Όχι άλλες κρίσεις ως ευκαιρίες:Μια απάντηση στον Γιάνη Βαρουφάκη

download-1
Διαβάστε επίσης

Γράφει ο Κώστας Μποτόπουλος

Η ιδέα οτι οι κρίσεις δημιουργούν ευκαιρίες για την «αναγέννηση» της Ευρώπης θα έπρεπε να είχε πεθάνει με την Ελληνική εμπειρία στην πιο δραματική φάση της οποίας ο Γιάνης Βαρουφάκης ήταν απ” τους πρωταγωνιστές.Έχοντας δουλέψει με τον πρωθυπουργό Γεώργιο Παπανδρέου πριν ξεκινήσει το πείραμα του με την »άκρα αριστερά» που σχεδόν κόστισε στην Ελλάδα την θέση της στην Ευρωζώνη, ο Βαρουφάκης θα έπρεπε να είχε μάθει οτι η δημιουργία κρίσεων δεν είναι ποτέ ένας καλός τρόπος για να φέρεις την αλλαγή σε κάτι που πρέπει να αλλάξει.

Η στάση του κ. Βαρουφάκη δεν προκαλεί έκπληξη καθώς η ηρεμία και η νηφαλιότητα,το να σκέφτεσαι πριν δράσεις, η πολιτική ενότητα μέσα από πράξεις και όχι λέξεις, δεν είναι εργαλεία κατάλληληλα για την Ευρωπαϊκή »άκρα αριστερά» και τους υποστηρικτές της θεωρίας »η κρίση ως πανούκλα».Η Ελληνική περίπτωση είναι και πάλι διαφωτιστική. Οι προηγούμενες κυβερνήσεις και το ελληνικό πολιτικό σύστημα φέρουν τεράστιες ευθύνες για την κατάσταση της οικονομίας της χώρας και το αδιέξοδο στο οποίο έχει οδηγηθεί ο ελληνικός λαός. Η διαχείρηση της κρίσης απ” τους Ευρωπαϊκούς θεσμούς και η εμπνευσμένη απ” το ΔΝΤ »θεραπεία» ήταν προβληματικές από την αρχή,τόσο πολιτικά όσο και οικονομικά.

Αλλά αγνοώντας το θεσμικό πλαίσιο που προυπήρχε, υπολογίζοντας λάνθασμένα τον συσχετισμλο δυνάμεων στα Ευρωπαϊκά σώματα και κοινωνίες, ενεργώντας ταυτόχρονα ως κάποιος που ζητάει βοήθεια αλλά παράλληλα δίνει και μαθήματα στους υπόλοιπους, υιοθετώντας ρητορική που ήταν πολιτικά ακραία αλλά και τεχνικά με εφαρμόσιμη, η κυβέρνηση του κύριου Βαρουφάκη δεν κατέστρεψε την όποια »ευκαιρία» είχε ο ελληνικός λαός αλλα τελικά δέχτηκε περισσότερη »θεραπεία» απ” αυτήν που πολεμούσε αρχικά.

Ο Βαρουφάκης χρησιμοποιεί την καταλανική κρίση ως απλή απεικόνιση του αγαπημένου του θέματος, το οποίο υιοθέτησε αφού εγκατέλειψε την κυβέρνηση του Συρίζα και κατήγγειλε τις πολιτικές της: την αναδιάρθρωση της Ευρωπαϊκής Ένωσης με «ριζοσπαστικές» αλλαγές όπως η «δημοσιονομική αυτονομία». Τώρα έχει λοιπόν μια άλλη ριζοσπαστική ιδέα: την προώθηση της περιφερειακής διακυβέρνησης (όπου είναι χρήσιμη η Καταλονία) και τη δημιουργία ενός «κώδικα δεοντολογίας για την απόσχιση», που διευκολύνει τις περιφέρειες σε όλη την Ευρώπη (γιατί πρέπει να σταματήσει στην Ισπανία; να γίνουν αυτόνομες. Αυτό παρουσιάζεται ως προοδευτική ιδέα.

Στην πραγματικότητα, είναι, κατά τη γνώμη μου, τόσο μια ψευδή δήλωση της πραγματικότητας όσο και μια κλήση για εθνικισμό, η οποία, για όλους τους μη ριζοσπαστικούς σοσιαλιστές και την πλειοψηφία των δημοκρατών, αποτελεί το αντίθετο της προοδευτικότητας.

Το καταλανικό ζήτημα εξελίχθηκε όχι με βάση την οικονομική κατάσταση στην Ισπανία αλλά λόγω ενός συνδυασμού πολιτικής κακοδιαχείρισης ή καθαρού λαϊκισμού και από τις δύο πλευρές της σύγκρουσης. Η δεξιά κυβέρνηση του κ. Rajoy αμφισβήτησε το ειδικό καθεστώς για την Καταλονία που δημιουργήθηκε κάτω από τη σοσιαλιστική κυβέρνηση του κ. Zapatero, ανέτρεψε τότε να αποθαρρύνει ένα πρώτο δημοψήφισμα για την ανεξαρτησία, δεν αντιμετώπισε ποτέ την ισότητα της κυβέρνησης της Καταλανίας, αναζητούσε συνεχώς νομικές επανορθώσεις στις πολιτικές και κοινωνικές θέματα και επέλεξε την καταστολή, όπου έπρεπε να επιλέξει διάλογο. Η ανεξαρτησία είναι στην καλύτερη περίπτωση μια επιλογή 50-50 για τον λαό της Καταλονίας και όχι ένα αναπόφευκτο συμπέρασμα. Από την άλλη πλευρά, η σημερινή κυβέρνηση της Καταλονίας έχει εκλεγεί σε μια «ανεξάρτητη» ατζέντα, αλλά υπερέβη το χέρι της και κακώς κρίνει το ισπανικό περιβάλλον (αν και παρέχει περίπου το 20% της ισπανικής παραγωγής, η Καταλωνία είναι μόνο μία από τις 17 περιφέρειες) και  την ευρωπαϊκή προσπάθεια ενότητας και ολοκλήρωσης.

Πραγματική ώθηση προς τα εμπρός

Η χρηματοπιστωτική κρίση μπόρεσε πράγματι να αποτελέσει καταλύτη, αλλά ακριβώς στην αντίθετη κατεύθυνση από αυτή που παρουσίασε ο Βαρουφάκης. Είναι αλήθεια ότι έχει αποσταθεροποιήσει σχεδόν όλες τις ευρωπαϊκές χώρες και καταστρέφει τον κοινωνικό ιστό τους, κυρίως με την εισαγωγή της μαζικής ανεργίας των νέων, της αβεβαιότητας για το μέλλον και της δυσαρέσκειας της δημοκρατίας. αλλά είμαστε τώρα, έστω και καθυστερημένα και ακόμα όχι αρκετά δυναμικά, στην επόμενη φάση, όπου τόσο η Ευρωπαϊκή Επιτροπή όσο και η πλειοψηφία των ηγετών της ΕΕ, ιδιαίτερα των μεγάλων κρατών, συνειδητοποίησαν ότι ο μόνος τρόπος προς τα εμπρός είναι οι πιο κοινές πολιτικές πρωτοβουλίες και περισσότερο πολιτική ενότητα.

 

Οι προοδευτικοί στην Ευρώπη θα πολεμήσουν σε μια λανθασμένη μάχη εάν, σε αυτό το σημείο, όταν ο κ. Juncker είχε αναγνωρίσει την ανάγκη για μια πολύ βαθύτερη ευρωπαϊκή κοινωνική πολιτική με νέα όργανα και αρμοδιότητες, ενώ οι Πρόεδροι της Γαλλίας και της Γερμανίας κινούνται μαζί για την ανασυγκρότηση της οικονομικής διακυβέρνησης της ευρωζώνης, η Ευρώπη έπρεπε να χωριστεί, οι Συνθήκες να αναθεωρηθούν για να κατοχυρωθεί η «περιφερειακή δημοσιονομική αυτονομία» και το θέμα της κυριαρχίας να αντιμετωπιστεί από τη χειρότερη δυνατή γωνία. Αντίθετα, η δημοκρατική, μη ριζοσπαστική και μη λαϊκιστική Αριστερά θα συμβούλευε να πιέσει με όλη της τη δύναμη και να ασκήσει όλη της την επιρροή (η οποία ελπίζουμε ότι υπερβαίνει τα εκλογικά αποτελέσματά της) υπέρ μιας νέας διακυβέρνησης και μιας νέας ιδέας κυριαρχίας γύρω από το κοινό ευρωπαϊκό καλό.

Η περιφερειοποίηση «δεν είναι η απάντηση, ούτε χρειάζεται μια κρίση τόσο δραματική όσο της Καταλονίας  για να το καταλάβουμε αυτό. Ο περιφερειακός χαρακτήρας είναι ήδη μέρος του ευρωπαϊκού έργου – ο Βαρούφης παίρνει τελείως λανθασμένη τη σχέση μεταξύ της κεντρικής κυβέρνησης της Ισπανίας και της περιφερειακής κυβέρνησης της Καταλονίας ή του Δημαρχείου της Βαρκελώνης και φυσικά δεν μπορεί να υπάρξει «απόσχιση (πλούσιων περιοχών όπως η Βένετο ή η Καταλονία) με την υποχρέωση διατήρησης των φορολογικών μεταβιβάσεων «(στις φτωχότερες περιφέρειες), δεδομένου ότι ο κύριος λόγος για την απόσχιση θα ήταν να σταματήσουν να πληρώνουν για τους άλλους. Από πολιτική και νομική άποψη είναι προφανές ότι το πλαίσιο της ΕΕ επιτρέπει πολλά είδη περιφερειακής διευθέτησης (από την προηγμένη αυτονομία μέχρι τον φεντεραλισμό), εκτός από τον διαχωρισμό.Η μη διαπραγματεύσιμη και μονομερής «απόσχιση» της Καταλονίας προκαλεί τα λαϊκιστικά θέματα του Brexit πολύ περισσότερο από τις αποχρώσεις ενός περιφερειακού οικισμού.

Αυτό που χρειαζόμαστε δεν είναι ο περαιτέρω κατακερματισμός, αλλά η βαθύτερη πολιτική ενότητα με μεγαλύτερη κοινωνική συνοχή. Όχι περιττές και τραυματικές κρίσεις, αλλά τολμηρές και ρεαλιστικές λύσεις.Οι υποστηρικτές της λύσης της «ηθικής κρίσης (που γεννά) περισσότερες ευκαιρίες» είναι αντιευρωπαϊστές με τον ίδιο τρόπο που η «ριζοσπαστική» Αριστερά είχε προδώσει, όταν βρισκόταν στην εξουσία, τα ιδανικά της Αριστεράς.

Παλαιότερα άρθρα: